هوش مصنوعی از فناوری های نوظهور تاثیر گذار در ارکان مختلف جامعه بشری به شمار میرود. این نفوذ در رشد علمی جوامع و تبلور مقالات نشریات علمی و حوزه های دانشی مختلف امروزه بسیار مشهود است. از این رو سیاست اصلی انجمن علمی حسابرسی فناوری اطلاعات ایران با هدف ایجاد شفافیت در بکارگیری مؤثر و مسئولانه از هوش مصنوعی است که همزمان با تقویت توانمندیهای علمی، منجر به حفظ اصول اخلاقی و علمی شود. این ابزارها میتوانند به محققان و پژوهشگران کمک کنند تا به طور مؤثرتر و سریعتر به منابع علمی دسترسی پیدا کنند، مسائل پیچیده را حل کنند و مستندات خود را بهبود بخشند. با این حال، این ابزارها نباید جایگزین تفکر انتقادی، خلاقیت پژوهشگر و تحلیل عمیق اطلاعات و یا تحقیقات اصیل علمی باشند.
سیاستهای زیر با هدف حفظ شفافیت، اصالت علمی، و رعایت اخلاق پژوهشی به شرح ذیل تدوین شدهاند.
نویسندگان موظفاند در صورتی که از ابزارهای هوش مصنوعی )مانندChatGPT ، Bard، Claudeو سایر مدلهای زبانی یا تحلیلی( در تولید بخشی از محتوای مقاله، نگارش پیشنویس، بازنویسی متن، ترجمه، تحلیل داده یا مصورسازی استفاده کردهاند، در بخش سپاسگزاری به صراحت ابزار مورد استفاده، نوع کارکرد آن، و نحوه استفاده را اعلام نمایند.
ابزارهای هوش مصنوعی نباید به عنوان نویسنده مقاله معرفی شوند. این ابزارها نمیتوانند مسئولیتپذیر باشند، تضاد منافع را اعلام کنند یا با روندهای داوری و اصلاح مقاله تعامل داشته باشند. بنابراین مسئولیت نهایی صحت، اصالت، و یکپارچگی مقاله بر عهده نویسندگان انسانی باقی میماند.
استفاده از هوش مصنوعی نباید به جعل داده، تولید محتوای نادرست، تحریف نتایج یا نقض اصول صداقت علمی منجر شود. در صورت تشخیص چنین مواردی، مقاله در هر مرحلهای از فرآیند بررسی یا پس از انتشار رد خواهد شد و اقدامات مقتضی طبق مقررات سرقت علمی انجام خواهد گرفت.
داوران نیز مجاز نیستند بدون ذکر صریح، از ابزارهای هوش مصنوعی در بررسی و نگارش گزارش داوری استفاده کنند. هرگونه استفاده باید با ذکر ابزار، میزان دخالت آن و نوع استفاده همراه باشد.
نشریه تلاش میکند با آموزش مستمر نویسندگان، پژوهشگران و داوران در زمینه استفاده درست از هوش مصنوعی، زمینه را برای ارتقاء اخلاق علمی و بهرهگیری از فناوریهای نوین در خدمت پژوهشهای اصیل فراهم سازد.
چنانچه نشریه تشخیص دهد که استفاده از هوش مصنوعی به گونهای غیرقابل قبول، غیرشفاف یا فریبنده صورت گرفته است، اقدامات لازم بر اساس آییننامههای COPEصورت خواهد گرفت؛ از جمله هشدار رسمی، بازپسگیری مقاله، درج یادداشت اصلاحی یا اعلام سرقت علمی
با توجه به تحول سریع فناوری هوش مصنوعی، این سیاست به طور مستمر بازبینی و بهروز خواهد شد تا با آخرین استانداردهای ملاحظات حقوقی و اخلاقی سیاست نشر همگام بماند.
نشریه از نویسندگان محترم انتظار دارد همسو با آخرین استانداردهای اخلاق نشر، استفاده از فناوریهای نوین از جمله ابزارهای هوش مصنوعی را با شفافیت، صداقت و مسئولیتپذیری در فرآیند تولید دانش بهکار گیرند. بااین حال توصیه های ذیل برای ارکان مختلف نشریه علمی حائز اهمیت است.
* برای سردبیران، دبیران علمی و اعضای هیئت تحریریه
· نشریه از فناوریهای هوش مصنوعی که به محرمانگی و حقوق حفظ حریم خصوصی دادهها احترام میگذارند، حمایت میکند.
· داوری همتا و ارزیابیهای سردبیری باید توسط انسانها انجام شود نه هوش مصنوعی.
· سردبیران، دبیران علمی و اعضای هیئت تحریریه باید از استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای دستنوشتهها یا هرگونه مکاتبات مرتبط خودداری کنند.
· تمام برنامههای کاربردی هوش مصنوعی سردبیری باید تحت انطباق دقیق حریم خصوصی و امنیت دادهها عمل کنند.
· نشریه از فناوریهای هوش مصنوعی برای غربالگری و بررسی سرقت ادبی استفاده میکند و در عین حال اطمینان حاصل میکند که محرمانگی حفظ شود.
· دستنوشتهها باید به عنوان اسناد محرمانه تلقی شوند.
* برای داوران همتا
· از ابزارهای هوش مصنوعی شخصی که محتوای دستنوشته را ذخیره، از آن یاد میگیرند یا آن را حفظ میکنند، استفاده نکنید.
· داوران همتا مسئول دقت، عدالت و یکپارچگی ارزیابیهای خود از مطالبی که داوری میکنند، هستند.
· داوری همتا نیازمند بینش انسانی است؛ هوش مصنوعی نباید در ارزیابیهای علمی نقشی داشته باشد.
· هیچ بخشی از دستنوشته یا گزارش داوری خود را در ابزارهای هوش مصنوعی یا برنامههای شخص ثالث آپلود نکنید.
· با تمام دستنوشتهها به عنوان محرمانه و اختصاصی رفتار کنید.
· فناوریهای هوش مصنوعی که به فرایندهای کاری ارزیابی کمک میکنند، باید محرمانگی را حفظ کرده و از حریم خصوصی دادهها محافظت کنند.
* برای نویسندگان
· مسئولیت محتوا با نویسندگان است.
· حفظ نظارت انسانی و اختیار ویراستاری بر فرآیند نگارش بسیار مهم است.
· نام و هدف ابزار هوش مصنوعی مورد استفاده را در دستنوشتههای ارسالی به وضوح ذکر کنید.
· هوش مصنوعی و فناوریهای مبتنی بر هوش مصنوعی نباید به عنوان نویسنده یا همکار نویسنده اعتبار داده شوند.
· نویسندگان مجازند از هوش مصنوعی برای افزایش وضوح، کیفیت و اصلاح زبانی دستنوشته استفاده کنند، نه برای تولید محتوای اصلی یا استنتاج نتایج علمی.در این صورت، آنها باید در بخش تقدیر و تشکر این نکته را به صورت شفاف اعلام کنند.
· نویسندگان همچنین باید تأیید کنند که دستنوشته آنها حقوق شخص ثالث یا استانداردهای اخلاقی را نقض نمیکند. نویسندگان موظفند اصالت و صحت کار خود را تضمین کنند و به دستورالعملهای "اخلاق در انتشار" پایبند باشند.
· نویسندگان باید آماده باشند در صورت درخواست سردبیران یا داوران برای اعتبارسنجی دستنوشته، دادههای اولیه یا خام را ارائه دهند.