تحولات فناورانه و پیچیدهتر شدن ریسکها در صنعت بیمه، کارایی الگوهای سنتی نظارت را با چالش مواجه کرده است. این پژوهش با هدف تبیین مفهوم «نظارت هوشمند»، تفکیک آن از مفاهیم همجوار و شناسایی مؤلفههای کلیدی استقرار آن، چارچوبی تحلیلی برای گذار نهاد ناظر بیمه به رویکردی هوشمند ارائه میکند.این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از حیث ماهیت توصیفی-تحلیلی است. منابع پژوهش شامل ادبیات علمی نمایهشده در پایگاههای Web of Scienceو Scopusو اسناد رسمی نهادهای بینالمللی نظارت بیمه است که به صورت هدفمند و با مرور نظاممند گردآوری شدهاند. دادهها با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و چارچوب مقایسه تطبیقی بررسی شدند. یافتهها نشان میدهد نظارت هوشمند فراتر از دیجیتالیسازی ابزارها بوده و مستلزم گذار از نظارت واکنشی به نظارت دادهمحور، ریسکمحور و آیندهنگر است. پنج بُعد کلیدی شامل حکمرانی داده، تصمیمگیری دادهمحور، یکپارچگی فناوری، نظارت مبتنی بر ریسک و گزارشگیری دیجیتال شناسایی شد. پژوهش حاضر نشان میدهد که استقرار نظارت هوشمند در صنعت بیمه نیازمند رویکردی تدریجی، مبتنی بر دادههای قابل اتکا، اصلاح چارچوبهای نهادی و حقوقی و همافزایی میان نهاد ناظر و شرکتهای بیمه است. چارچوب پیشنهادی میتواند مبنای تدوین نقشه راه تحول نظارت بیمهای و ارتقای شفافیت و حمایت از بیمهگذاران قرار گیرد.
ابراهیمی، ندا؛ عارف، مهسا. (۱۴۰۳). نقش نظارت هوشمند در ارتقای شفافیت و اعتمادسازی در صنعت بیمه ایران. مقاله ارائهشده در سیویکمین همایش ملی و دوازدهمین همایش بینالمللی بیمه و توسعه: رضایتمندی و اعتماد مردم به صنعت بیمه، تهران، ایران.https://civilica.com/doc/2148797
ارسطو، ایمان؛ حسینی، الهام. (۱۴۰۳). الگوی بهینه برای نظارت هوشمند در صنعت بیمه ایران. مقاله ارائهشده در سیویکمین همایش ملی و دوازدهمین همایش بینالمللی بیمه و توسعه: رضایتمندی و اعتماد مردم به صنعت بیمه، تهران، ایران. https://civilica.com/doc/2148742
امینی، علیرضا. (1400). ارائه الگوی پارادایمی نظارت هوشمند الکترنیک در صنعت بیمه: برساخت گرایی اجتماعی Social constructivism. مقاله ارائهشده در بیستوهشتمین همایش بیمه و توسعه. تهران، ایران.https://civilica.com/doc/1390786
رئیسی، محمد؛ فلاح نژاد، محمدرضا. (1403). ارائه الگوی پارادایمی نظارت هوشمند در راستای ارتقای اعتماد عمومی به صنعت بیمه. مقاله ارائهشده در سی ویکمین همایش ملی و دوازدهمین همایش بین المللی بیمه و توسعه: رضایتمندی و اعتماد مردم به صنعت بیمه، تهران، ایران. https://civilica.com/doc/2148847
عابد، مجتبی؛ قنبروند، حمید. (۱۴۰۲). سندباکس: ابزاری نوین برای نظارت و تنظیمگری هوشمند در صنعت بیمه. مقاله ارائهشده در سیامین همایش ملی و یازدهمین همایش بینالمللی بیمه و توسعه با موضوع تکامل زیستبوم صنعت بیمه (تکافل، حکمرانی و فناوریهای نوین)، تهران، ایران.https://civilica.com/doc/2115371
مصدق، حامد؛ نظری، محسن. (۱۴۰۳). طراحی الگوی نظارت هوشمند در صنعت بیمه. مقاله ارائهشده در سیویکمین همایش ملی و دوازدهمین همایش بینالمللی بیمه و توسعه: رضایتمندی و اعتماد مردم به صنعت بیمه، تهران، ایران. https://civilica.com/doc/2148727
نیاکان، لیلی؛ فرازمند، سجاد؛ عطاطلب، فاطمه. (۱۴۰۳). بررسی و آسیبشناسی قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمهگری.مطالعات مدیریت استراتژیک، ۱۵)۶۰(، ۴۹–۷۳.https://www.smsjournal.ir/article_211832.html
References
Abed, M., & Ghanbarvand, H. (2023). Sandbox: A novel tool for smart supervision and regulation in the insurance industry[Conference paper]. 30th National and 11th International Conference on Insurance and Development: Evolution of the Insurance Industry Ecosystem (Takaful, Governance, and Emerging Technologies), Tehran, Iran. https://civilica.com/doc/2115371 (in Persian)
Amini, A. (2021). Presenting a paradigmatic model of smart electronic supervision in the insurance industry: Social constructivism [Conference paper]. 28th Insurance and Development Conference, Tehran, Iran.https://civilica.com/doc/1390786(in Persian)
Arasto, I., & Hosseini, E. (2024). An optimal model for smart supervision in Iran's insurance industry [Conference paper]. 31st National and 12th International Conference on Insurance and Development: Public Satisfaction and Trust in the Insurance Industry. Tehran, Iran.https://civilica.com/doc/2148742/ (in Persian)
Arner, D. W., Barberis, J., & Buckley, R. P. (2017). FinTech, regTech, and the reconceptualization of financial regulation. Northwestern Journal of International Law & Business, 37(3), 373–415.https://doi.org/10.2139/ssrn.3088303
Baumol, W. J. (1986). Williamson’s The economic institutions of capitalism [Review of the book The economic institutions of capitalism, by O. E. Williamson]. The RAND Journal of Economics, 17(2), 279–283.https://www.jstor.org/stable/2555390
Braun, A., & Schreiber, F. (2017). The Current InsurTech Landscape: Business Models and Disruptive Potential. I.VW-HSG Schriftenreihe, 62. University of St. Gallen, Institute of Insurance Economics (I.VW-HSG).https://ideas.repec.org/b/zbw/usgivw/62.html
Charoenwong, B., Kowaleski, Z. T., Kwan, A., & Sutherland, A. G. (2024). RegTech: Technology-driven compliance and its effects on profitability, operations, and market structure. Journal of Financial Economics, 154, 103792.https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2024.103792
Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission. (2013). Internal control—Integrated framework. https://www.coso.org/guidance-on-ic
Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission. (2017). Enterprise risk management: Integrating with strategy and performance. https://www.coso.org/guidance-erm
Cosma, S., & Rimo, G. (2024). Redefining insurance through technology: Achievements and perspectives in Insurtech. Research in International Business and Finance, 70, 102301.https://doi.org/10.1016/j.ribaf.2024.102301
Davis, F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS Quarterly, 13(3), 319–340.https://doi.org/10.2307/249008
DeLone, W. H., & McLean, E. R. (2003). The DeLone and McLean model of information systems success: A ten-year update. Journal of Management Information Systems, 19(4), 9–30.https://doi.org/10.1080/07421222.2003.11045748
Ebrahimi, N., & Aref, M. (2024). The role of smart supervision in enhancing transparency and trust in Iran's insurance industry [Conference paper]. 31st National and 12th International Conference on Insurance and Development, Tehran, Iran.https://civilica.com/doc/2148797/ (in Persian)
Freeman, R. E., Harrison, J. S., Wicks, A. C., Parmar, B. L., & De Colle, S. (2010). Stakeholder theory: The state of the art. Cambridge University Press.https://doi.org/10.1080/19416520.2010.495581
Georgosouli, A., & Okonjo, J. (2022). The algorithmic future of insurance supervision in the EU: A reality check. In P. Marano & K. Noussia (Eds.), The Governance of Insurance Undertakings: Corporate Law and Insurance Regulation (pp. 217-244). Springer International Publishing.https://doi.org/10.1007/978-3-030-85817-9_10
Holland, C. P., & Kavuri, A. S. (2025). Insurtech strategies: A comparison of incumbent insurance firms with new entrants. The Geneva Papers on Risk and Insurance – Issues and Practice, 50(1), 78–105.https://doi.org/10.1057/s41288-024-00341-0
Mosadegh, H., & Nazari, M. )2024(. Designing a smart supervision model in the insurance industry [Conference paper]. 31st National and 12th International Conference on Insurance and Development: Public Satisfaction and Trust in the Insurance Industry, Tehran, Iran.https://civilica.com/doc/2148727/(in Persian)
Niakan, L., Farazmand, S., & Atatalab, F. (2024). A study and pathology of the Law on the Establishment of Central Insurance of Iran and insurance activity. Quarterly Journal of Strategic Management Studies, 15(60), 49-73. https://doi.org/10.22034/smsj.2023.399753.1864 (in Persian)
Norani, V. (2021). An overview of the concept of supervisory technology (SAPTECH) and some mechanisms for its use in supervision of the insurance industry. Insurance Research Institute.https://www.irc.ac.ir/fa-IR/Irc/4946/Articles/view/14643/1535 (in Persian)
Prenio, J., Pustelnikov, A., & Yeo, J. (2024). Building a more diverse suptech ecosystem: Findings from surveys of financial authorities and suptech vendors [White paper]. Bank for International Settlements.https://www.bis.org/fsi/fsibriefs23.htm
Prenio, J., & Yong, J. (2021). Humans keeping AI in check – Emerging regulatory expectations in the financial sector (FSI Insights No. 35). Bank for International Settlements.https://www.bis.org/fsi/publ/insights35.htm
Raeesi, M., & Fallahnejad, M. R. (2024). Presenting a paradigmatic model of smart supervision to enhance public trust in the insurance industry [Conference paper]. 31st National and 12th International Conference on Insurance and Development, Tehran, Iran.https://civilica.com/doc/2148847/ (in Persian)
Stiglitz, J. E. (2000). The contributions of the economics of information to twentieth century economics. The Quarterly Journal of Economics, 115(4), 1441–1478.https://doi.org/10.1162/003355300555015
Zarsky, T. (2015). The trouble with algorithmic decisions: An analytic roadmap to examine efficiency and fairness in automated and opaque decision making. Science, Technology, & Human Values, 41(1), 118–132.https://philpapers.org/rec/ZARTTW
خدیور,آمنه , نیاکان,لیلی و بافکرشارک,ناصر . (1405). بازتعریف نظارت بیمهای در عصر دیجیتال: چارچوبی مفهومی برای استقرار نظارت هوشمند. (e243822). حسابرسی سیستمها و فناوری اطلاعات, (), e243822 doi: 10.22034/jista.2026.578486.1085
MLA
خدیور,آمنه , , نیاکان,لیلی , و بافکرشارک,ناصر . "بازتعریف نظارت بیمهای در عصر دیجیتال: چارچوبی مفهومی برای استقرار نظارت هوشمند" .e243822 , حسابرسی سیستمها و فناوری اطلاعات, , , 1405, e243822. doi: 10.22034/jista.2026.578486.1085
HARVARD
خدیور آمنه, نیاکان لیلی, بافکرشارک ناصر. (1405). 'بازتعریف نظارت بیمهای در عصر دیجیتال: چارچوبی مفهومی برای استقرار نظارت هوشمند', حسابرسی سیستمها و فناوری اطلاعات, (), e243822. doi: 10.22034/jista.2026.578486.1085
CHICAGO
آمنه خدیور, لیلی نیاکان و ناصر بافکرشارک, "بازتعریف نظارت بیمهای در عصر دیجیتال: چارچوبی مفهومی برای استقرار نظارت هوشمند," حسابرسی سیستمها و فناوری اطلاعات, (1405): e243822, doi: 10.22034/jista.2026.578486.1085
VANCOUVER
خدیور آمنه, نیاکان لیلی, بافکرشارک ناصر. بازتعریف نظارت بیمهای در عصر دیجیتال: چارچوبی مفهومی برای استقرار نظارت هوشمند. JISTA, 1405; (): e243822. doi: 10.22034/jista.2026.578486.1085
