انجمن حسابرسی فناوری اطلاعات ایران حسابرسی سیستم‌ها و فناوری اطلاعات 3115-8773 1 1 2025 06 22 Integration of Artificial Intelligence in Auditing: Challenges and Benefits ادغام هوش مصنوعی در حسابرسی؛ چالش ها و مزایا 1 27 228278 10.22034/jista.2025.528769.1051 FA علی رحمانی استاد، گروه‌ حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی.، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران 0000-0001-5458-9963 سمیرا معنوی دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی.، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران نفیسه حدادی دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی.، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران، Journal Article 2025 02 05 The primary objective of this study is to examine the challenges and benefits of utilizing artificial intelligence (AI) as an emerging technology in the field of auditing. As one of the most advanced contemporary technologies, AI has had a significant impact on various industrial and service sectors, particularly in accounting and auditing. With rapid advancements in machine learning algorithms, natural language processing, and big data analytics, AI has enhanced traditional auditing processes and introduced innovative solutions to improve efficiency and accuracy. Leading accounting firms such as PwC, Ernst & Young, KPMG, and Deloitte have invested over $9 billion in recent years in the development of AI-driven auditing solutions. AI has the potential to redefine and optimize auditing processes, contributing to improved quality and reduced operational costs. However, its adoption in auditing faces challenges such as accountability and traceability, ethical considerations, the need for regulatory frameworks, and resistance to change. This study, through a review of existing research on AI applications in auditing, identifies the key risks and benefits associated with the integration of this technology into the field. هدف اصلی این پژوهش، بررسی چالش‌ها و مزایای به کارگیری هوش مصنوعی به عنوان یک فناوری نوین در حوزه حسابرسی می‌باشد. هوش مصنوعی به عنوان یکی از پیشرفته‌ترین فناوری‌های معاصر، تاثیرات قابل‌توجهی در حوزه‌های مختلف صنعتی و خدماتی، به ویژه حسابداری و حسابرسی، ایجاد کرده است. با پیشرفت‌های سریع در زمینه الگوریتم‌های یادگیری ماشین، پردازش زبان طبیعی و تحلیل داده‌های بزرگ، هوش مصنوعی توانسته است فرایندهای سنتی حسابرسی را بهبود بخشد و راهکارهای نوینی برای افزایش کارایی و دقت ارائه دهد. شرکت‌های بزرگ حسابداری مانند پی دبلیو سی، ارنست اند یانگ، کی پی ام جی و دیلویت در سال‌های اخیر، بیش از ۹ میلیارد دلار در توسعه راهکارهای مبتنی بر هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری کرده‌اند. هوش مصنوعی قابلیت بازتعریف و بهینه‌سازی فرایندهای حسابرسی را دارد و بهبود کیفیت و کاهش هزینه‌های عملیاتی از دستاوردهای این فناوری محسوب می‌شود. با این حال، پذیرش آن در حسابرسی با چالش‌هایی از قبیل پاسخگویی و قابلیت ردیابی، ابعاد اخلاقی، نیاز به چارچوب‌های سیاست‌گذاری و مقاومت در برابر تغییر مواجه است. این پژوهش با مروری بر تحقیقات انجام شده در زمینه کاربرد هوش مصنوعی در حسابرسی، مهمترین ریسک ها و منافع حاصل از ادغام این فناوری را در این حوزه شناسایی نموده است.

https://www.iitasa.org.ir/article_228278_9ae7464728feea7aa76bb0f5e74f1c4e.pdf

انجمن حسابرسی فناوری اطلاعات ایران حسابرسی سیستم‌ها و فناوری اطلاعات 3115-8773 1 1 2025 06 22 Auditing with Blockchain Technology from the Knowledge Perspective حسابرسی با فناوری بلاکچین از منظر دانش 28 51 228280 10.22034/jista.2025.527561.1048 FA امیر حیدری گروه حسابداری، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران بهاره بنی طالبی دهکردی گروه حسابداری، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران Journal Article 2025 02 01 Blockchain technology, as an emerging business model, has been able to change interactions between organizations and has played a very effective role in transparency, increasing trust, and increasing the auditability of accounting information. Therefore, the purpose of this study is to introduce and explain the concept and function of blockchain technology and its components, as well as how to interact and apply it in the field of auditing from a knowledge perspective based on a philosophical and scientific approach, and based on the historical method of cognition. The required resources have been identified and used through a review of archival documents and evidence that are the result of empirical research, as well as theoretical foundations and research background in a library method. The research findings show that, in addition to the need to strengthen the blockchain literature, encouraging stakeholders such as experts, system designers/developers, and policymakers to collaborate in designing blockchain ecosystems can be effective in line with digital transformation and appropriate to the field of accounting and auditing. فناوری بلاکچین، به عنوان یک مدل کسب و کار نوظهور، ضمن آنکه توانسته تعاملات بین سازمان‌ها را تغییر دهد، نقش بسیار موثری در شفافیت، افزایش اعتماد و افزایش قابلیت حسابرسی اطلاعات حسابداری به همراه داشته است. از اینرو هدف این مطالعه، معرفی و تبیین مفهوم و کارکرد فناوری بلاکچین و اجزای تشکیل دهنده آن همچنین نحوه تعامل و بکارگیری آن در حوزه حسابرسی از منظر دانش بر اساس رویکرد فلسفی و علمی و بر پایه روش شناخت تاریخی است. منابع مورد نیاز، از طریق بررسی اسناد و مدارک آرشیوی که نتیجه تحقیقات تجربی است، همچنین مبانی نظری و پیشینه تحقیق به روش کتابخانه ای شناسایی و مورد استفاده قرار گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد ضمن ضرورت به تقویت ادبیات بلاکچین، تشویق ذینفعان مانند متخصصان، طراحان/توسعه‌دهندگان سیستم و سیاست‌گذاران برای همکاری در طراحی اکوسیستم‌های بلاکچین می تواند در راستای تحول دیجیتال و متناسب با حوزه حسابداری و حسابرسی تاثیر گذار باشد.

https://www.iitasa.org.ir/article_228280_4e1ae8e6b4f4acfc6a55946dbfe83862.pdf

انجمن حسابرسی فناوری اطلاعات ایران حسابرسی سیستم‌ها و فناوری اطلاعات 3115-8773 1 1 2025 06 22 Risk Management within the Governance Framework of Digital Trust Ecosystems مدیریت ریسک در چارچوب حاکمیت اکوسیستم‌های مبتنی بر اعتماد دیجیتال 52 80 228283 10.22034/jista.2025.506948.1017 FA رهی زندی فر دانشجوی دکتری مدیریت فناوری اطلاعات، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت‌مدرس، تهران، ایران 0000-0003-4391-0779 Journal Article 2025 02 17 In the digital economy, organizational success hinges on establishing valuable, trustworthy relationships and interactions. Developing a comprehensive and agile framework to shape and enhance digital trust among stakeholders is essential for creating resilient and sustainable digital ecosystems. This research aims to examine the digital trust ecosystem and propose a framework for ecosystem governance. To achieve this, a clear distinction is first drawn between digital trust and digital security. Subsequently, the Digital Trust Ecosystem Framework (DTEF) is employed, encompassing metrics and controls that can be customized to the needs of each ecosystem and applied within both centralized and decentralized governance models. The hierarchical pyramid of the framework consists of six layers: nodes, domains, trust factors, practices, activities, and outcomes. Within this model, risk management is regarded as one of the key trust factors in the Direct and Monitor domain, which serves as a bridge between the organizational and process dimensions. In this study, after delineating the first three layers of the pyramid, the applied research results for the fourth and fifth layers are presented, including the practices and activities of risk management based on the ISO/IEC 27005 standard. در اقتصاد دیجیتال، موفقیت سازمان‌ها وابسته به ایجاد روابط و تعاملات ارزشمند و قابل‌اعتماد است. تدوین الگویی جامع و چابک برای شکل‌دهی و تقویت اعتماد دیجیتال میان ذینفعان، برای شکل‌دهی اکوسیستم‌های دیجیتال تاب‌آور و پایدار ضروری است. هدف پژوهش حاضر، بررسی اکوسیستم اعتماد دیجیتال و ارائه چارچوبی برای حاکمیت اکوسیستمی می‌باشد. در این راستا، ابتدا تمایز میان اعتماد دیجیتال و امنیت دیجیتال تبیین شده و سپس از چارچوب اکوسیستم اعتماد دیجیتال استفاده شده است. این چارچوب شامل شاخص‌ها و کنترل‌هایی است که قابل‌سفارشی‌سازی بر اساس نیازهای هر اکوسیستم بوده و در حاکمیت متمرکز و غیرمتمرکز به کار می‌رود. هرم سلسله‌مراتبی چارچوب شامل شش لایه است: گره‌ها، دامنه‌ها، عوامل اعتماد، روش‌ها، فعالیت‌ها و نتایج. در این مدل، مدیریت ریسک به عنوان یکی از عوامل کلیدی اعتماد در دامنه هدایت و پایش عمل می‌کند. این دامنه، خود به عنوان پل ارتباطی میان بعد سازمانی و فرایندی در نظر گرفته می‌شود. در پژوهش، پس از تبیین سه لایه نخستین هرم، نتایج تحقیقات کاربردی برای لایه‌های چهارم و پنجم، به ترتیب، شامل روش‌ها و فعالیت‌های مدیریت ریسک بر مبنای استاندارد ایزو 27005 ارائه شده است.

https://www.iitasa.org.ir/article_228283_785f40e4ff5bb7852433d9764847c499.pdf

انجمن حسابرسی فناوری اطلاعات ایران حسابرسی سیستم‌ها و فناوری اطلاعات 3115-8773 1 1 2025 06 22 Auditing Crypto Assets: A Literature Review حسابرسی دارایی های رمزنگاری شده: مروری بر ادبیات 81 99 228285 10.22034/jista.2025.529386.1053 FA مهدی زینالی استادیار گروه حسابداری، دانشکده مدیریت اقتصاد و حسابداری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران 0000-0002-7791-0139 مینا فرنود احمدی دانشجوی دکتری،گروه حسابداری واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران 0009-0008-9501-1648 Journal Article 2025 02 07 The widespread use of cryptographic assets in the business world and the requirement of business units to provide audited financial statements have turned the audit of these assets into a big challenge. From the point of view of the auditors, cryptographic assets have a certain risk that originates from the lack of sufficient knowledge, how to value them and the absence of transparent standards. Therefore, auditors are faced with various challenges in the field of cryptographic assets audit, and in order to accept or not accept business owners who use these assets in their operations, they must have a correct understanding of the nature of such assets and the challenges associated with them. While reviewing the literature related to cryptographic assets, the types of these assets, the pricing method, the types of audit models of these assets, and the challenges they face, and offers suggestions to deal with the said challenges. The results of the present study will help the developers of standards to develop and provide clear guidelines in the field of cryptographic assets, and also reduce the challenges faced by professionals. رواج استفاده از دارایی‌های رمزنگاری شده در دنیای تجارت و الزام واحدهای تجاری به ارائه صورتهای مالی حسابرسی شده، حسابرسی این دارایی‌ها را به چالشی بزرگ، تبدیل کرده است. از دیدگاه حسابرسان، دارایی‌های رمزنگاری شده دارای ریسک خاصی می‌باشند که از عدم دانش کافی، نحوه ارزش گذاری آنها و عدم وجود استانداردهای شفاف نشات می‌گیرد. بنابراین، حسابرسان با چالش‌های گوناگونی در حوزه حسابرسی دارایی‌های رمزنگاری شده مواجه هستند و به منظور پذیرش یا عدم پذیرش صاحبکارانی که در عملیات خود از این دارایی‌ها استفاده می‌کنند، باید درک صحیحی از ماهیت این گونه دارایی‌ها و چالش‌های مرتبط با آنها داشته باشند. مقاله حاضر، ضمن مروری بر ادبیات مرتبط با دارایی‌های رمزنگاری شده، انواع این دارایی‌ها، نحوه قیمت گذاری، انواع مدل‌های حسابرسی این دارایی‌ها و چالش‌های پیش روی آنها را بیان و پیشنهاداتی به منظور مقابله با چالش‌های مذکور ارائه کرده است. نتایج مطالعه حاضر، به تدوین کنندگان استانداردها کمک می‌کند تا به تدوین و ارائه رهنمودهای شفاف در حوزه دارایی‌های رمز نگاری شده بپردازند و نیز موجب تقلیل چالش‌های پیش روی فعالان حرفه می‌شود.

https://www.iitasa.org.ir/article_228285_d641e6a9970bbd37c4f143165f455d02.pdf

انجمن حسابرسی فناوری اطلاعات ایران حسابرسی سیستم‌ها و فناوری اطلاعات 3115-8773 1 1 2025 06 22 Investigating the Impact of Cyberattacks on Digital Auditing based on Becker's Criminal بررسی تأثیر حملات سایبری بر حسابرسی دیجیتال بر اساس نظریه مجرمانه بِکِر 100 116 228286 10.22034/jista.2025.540907.1058 FA آوان جمشیدی دکترا حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی دانشگاه الزهراء، تهران، ایران/مدرس مدعو دانشگاه ملی مهارت جواد جمشیدی کارشناسی ارشد، گروه حقوق، جزا و جرم شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 2025 02 09 This study aims to investigate the impact of cyberattacks on digital audit processes using the Becker criminal theory. This theory focuses on the cost-benefit analysis of criminal behavior and provides a framework for understanding the motivations of cybercriminals when confronting digital audit infrastructures. This research used a qualitative method with a theme analysis approach. Data were collected by studying documents and reports related to cyber-attacks and interviewing experts in the field of auditing and cybersecurity in 2024. We reached information saturation with 15 people. Data analysis was performed using Max Coda theme analysis software. The findings showed that cyberattacks have multiple impacts on digital auditing, which can be categorized into five main axes: Direct impacts of attacks: Cyberattacks directly affect the accuracy, integrity, and efficiency of digital audit systems. Risks and costs: Increased security costs and legal risks can limit these behaviors. Preventive measures: These measures can significantly reduce the vulnerability of organizations. Increased costs and reduced productivity: Attacks have increased security costs and reduced the efficiency of audit teams. Benefits of cyber attackers: Attackers exploit security weaknesses to obtain sensitive information and financial benefits. Social and ethical implications: Reduced trust in digital audit systems and concerns related to maintaining information confidentiality are key consequences. Cyberattacks have a significant negative impact on the efficiency and security of digital auditing. Becker's theory suggests that creating deterrence through increasing the costs of committing crime (such as harsher penalties and strengthening security systems) can have a positive impact on reducing these threats. Also, considering the increasing importance of digital audit in the modern world, dealing with cyber attacks is not only a technical need but also a strategic necessity. Previous research shows that cyber attacks have become one of the main challenges in digital audit processes. By combining original criminal theory and thematic analysis, this study provides a new approach to understanding the motivations of cybercriminals and suggests solutions to strengthen security and trust in digital auditing. These findings can be used as a scientific and practical reference for managers, auditors, and researchers. هدف این پژوهش بررسی تأثیر حملات سایبری بر فرآیندهای حسابرسی دیجیتال با بهره‌گیری از نظریه مجرمانه بکر است. داده‌ها از طریق مطالعه اسناد و گزارش‌های مرتبط با حملات سایبری و مصاحبه با کارشناسان حوزه حسابرسی و امنیت سایبری در سال 1403 جمع آوری و با 15 نفر اشباع نظری حاصل شد. روش تحلیل تم با کمک نرم افزار مکس کیودا انجام شد. یافتهها نشان داد که حملات سایبری، تأثیرات متعددی بر حسابرسی دیجیتال دارند که در پنج محوری اصلی قابل طبقه‌بندی هستند: تاثیرات مستقیم حملات؛ حملات سایبری به‌طور مستقیم بر دقت، صحت و کارایی سیستم‌های حسابرسی دیجیتال تأثیر می‌گذارند. ریسک ها و هزینه ها؛ افزایش هزینه‌های امنیتی و ریسک‌های قانونی می‌تواند این رفتارها را محدود کند. تدابیر پیشگیرانه؛ این تدابیر می‌تواند آسیب‌پذیری سازمان‌ها را به‌طور چشمگیری کاهش دهد. افزایش هزینه‌ها و کاهش بهره‌وری؛ حملات باعث افزایش هزینه‌های امنیتی و کاهش کارایی تیم‌های حسابرسی شده است. منافع مهاجمان سایبری؛ مهاجمان با هدف دستیابی به اطلاعات حساس و منافع مالی، از ضعف‌های امنیتی سوءاستفاده می‌کنند. پیامدهای اجتماعی و اخلاقی: کاهش اعتماد به سیستم‌های حسابرسی دیجیتال و نگرانی‌های مرتبط با حفظ محرمانگی اطلاعات از پیامدهای کلیدی هستند. حملات سایبری تأثیر منفی قابل توجهی بر کارایی و امنیت حسابرسی دیجیتال دارند. نظریه بکر نشان می‌دهد که ایجاد بازدارندگی از طریق افزایش هزینه‌های ارتکاب جرم (مانند مجازات‌های شدیدتر و تقویت سیستم‌های امنیتی) می‌تواند تأثیر مثبتی در کاهش این تهدیدات داشته باشد. همچنین با توجه به اهمیت روزافزون حسابرسی دیجیتال در دنیای مدرن، مقابله با حملات سایبری نه تنها یک نیاز فنّی، بلکه یک ضرورت استراتژیک است.

https://www.iitasa.org.ir/article_228286_4d437e45baeef3b3e2697775e1736a19.pdf

انجمن حسابرسی فناوری اطلاعات ایران حسابرسی سیستم‌ها و فناوری اطلاعات 3115-8773 1 1 2025 06 22 Compliance Audit of Information Systems under General Data Protection Regulation (GDPR): Ensuring Compliance and Enhancing Personal Data Protection حسابرسی رعایت سیستم‌های ‌اطلاعاتی تحت مقررات عمومی حفاظت ‌داده‌ها: تضمین رعایت و ارتقای حفاظت‌داده‌های شخصی 117 144 228287 10.22034/jista.2025.505314.1019 FA بیتا مشایخی استاد حسابداری، گروه حسابرسی، دانشکده حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0003-4413-9939 مهدی صفایی دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکده حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2025 02 16 This study comprehensively examines the impact of the General Data Protection Regulation (GDPR) on information systems auditing to accurately analyze the key role of these regulations in ensuring compliance with standards and strengthening data security infrastructures. Given the extensive changes that GDPR will create in regulatory structures, this study analyzes its legal frameworks and their impact on the approach to information systems auditing and risk management. In this regard, first, the existing regulatory frameworks and the implementation structure of these regulations are examined, as well as how organizations comply with their requirements, existing challenges, and upcoming opportunities. Then, its effects on information systems auditing, data security, and risk management processes are analyzed. The research findings show that compliance with the requirements of the GDPR in audit processes not only leads to organizations’ alignment with the regulations but also improves the level of data governance and information security. The research also highlights the role of new audit technologies in optimizing regulatory processes and increasing the efficiency of data protection audits. By leveraging the analysis provided, organizations can develop better strategies to increase transparency, reduce regulatory risks, and improve accountability in complex data-driven environments. پژوهش حاضر، به بررسی جامع تأثیر مقررات عمومی حفاظت‌ داده‌ها بر حسابرسی ‌سیستم‌های‌ اطلاعاتی می‌پردازد تا نقش کلیدی این مقررات در تضمین رعایت استانداردها و تقویت زیرساخت‌های امنیت داده‌ها را به‌طور دقیق تحلیل کند. با توجه به تغییرات گسترده‌ای که این مقررات در ساختارهای نظارتی ایجاد خواهد نمود، در این مطالعه چارچوب‌های قانونی آن و تأثیر آنها بر رویکرد حسابرسی ‌سیستم‌های ‌اطلاعاتی و مدیریت ریسک مورد تحلیل قرار گرفته است. در این راستا، ابتدا چارچوب‌های نظارتی موجود و ساختار اجرایی این مقررات و همچنین نحوه انطباق سازمان‌ها با الزامات آن، چالش‌های موجود و فرصت‌های پیش‌رو مورد بررسی قرار می‌گیرد. سپس، تأثیرات آن بر حسابرسی‌ سیستم‌های‌ اطلاعاتی، امنیت داده‌ها و فرآیندهای مدیریت ریسک تحلیل شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که رعایت الزامات مقررات عمومی حفاظت‌ داده‌ها در فرآیندهای حسابرسی نه تنها به هم‌راستایی سازمان‌ها با مقررات منجر می‌شود، بلکه سطح حاکمیت داده‌ها و امنیت اطلاعات را نیز بهبود می‌بخشد. همچنین، پژوهش، بر نقش فناوری‌های نوین حسابرسی در بهینه‌سازی فرآیندهای نظارتی و افزایش کارایی حسابرسی‌های مرتبط با حفاظت‌ داده‌ها تأکید می‌کند. با بهره‌گیری از تحلیل‌های ارائه‌شده، سازمان‌ها می‌توانند استراتژی‌های بهتری را برای افزایش شفافیت، کاهش ریسک‌های نظارتی و بهبود پاسخگویی در محیط‌های پیچیده داده‌محور، تدوین کنند.

https://www.iitasa.org.ir/article_228287_92e02dd29bcfab7acee515f8ee889d0c.pdf

انجمن حسابرسی فناوری اطلاعات ایران حسابرسی سیستم‌ها و فناوری اطلاعات 3115-8773 1 1 2025 06 22 The Role of Business Intelligence Data Analysis Technology in Improving Financial Reporting Quality واکاوی نقش فناوری تحلیل داده هوش تجاری در بهبود کیفیت گزارشگری مالی 145 175 228498 10.22034/jista.2025.525219.1034 FA ملک‌تاج ملکی اسکوئی گروه حسابداری، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-8878-6321 محمد حسنی گروه حسابداری و حسابرسی، دانشکده مدیریت، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-0723-6222 مریم واشقانی فراهانی گروه حسابداری، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0009-0001-4700-4151 Journal Article 2025 05 21 This study investigated the role of business intelligence in improving financial reporting quality. The study was conducted using a survey method. The statistical sample includes finance and accounting managers and supervisors in 384 listed firms at TSE & OTC. The research instruments were standard questionnaire on business intelligence and financial reporting quality. The data were analyzed using LISREL software and based on the confirmatory factor analysis approach and the structural equation modeling method. The findings showed that business intelligence has a significant effect on improving financial reporting quality. Also, further analyses were conducted on business intelligence sub-criteria including data integration, analytical capabilities, information content quality, information access quality, information use in the business process, and analytical decision-making culture. Evidence suggests that business intelligence sub-criteria also have significant impact on improving financial reporting quality. The results of the path analysis showed that analytical decision-making culture and information access quality have the greatest impact on the financial reporting quality. In addition, analytical capabilities have the least impact on financial reporting quality. As a whole, the findings indicate that the use of business intelligence creates a more comprehensive view of financial processes and more accurate financial reporting. این پژوهش به بررسی نقش هوش تجاری در بهبود کیفیت گزارشگری مالی پرداخته است. پژوهش به روش پیمایشی انجام شد. نمونه آماری شامل مدیران و سرپرستان مالی و حسابداری در 384 شرکت پذیرفته شده در بورس و فرابورس است. ابزار پژوهش، پرسشنامه‌های استاندارد در زمینه هوش تجاری و کیفیت گزارشگری مالی است. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار لیزرل و بر اساس رویکرد تحلیل عاملی تأییدی و روش معادلات ساختاری تحلیل شدند. یافته‌ها نشان دادند هوش تجاری تأثیر معناداری بر بهبود کیفیت گزارشگری مالی دارد. همچنین، تحلیل‌های بیشتری در زمینه ابعاد هوش تجاری شامل یکپارچه‌سازی داده‌ها، قابلیت‌های تحلیلی، کیفیت محتوای اطلاعات، کیفیت دسترسی به اطلاعات، استفاده از اطلاعات در فرایند کسب و کار و فرهنگ تصمیم‌گیری تحلیلی انجام شدند. شواهد حاکی از آن هستند که ابعاد هوش تجاری نیز تأثیر معناداری بر بهبود کیفیت گزارشگری مالی دارند. نتایج تحلیل مسیر نشان دادند فرهنگ تصمیم‌گیری تحلیلی و کیفیت دسترسی به اطلاعات بیشترین تأثیر را بر کیفیت گزارشگری مالی دارند. به علاوه، قابلیت‌های تحلیلی کمترین تأثیر را بر کیفیت گزارشگری مالی دارد. به طور کلی، یافته‌ها بیانگر آن است که بهره‌گیری از هوش تجاری دید جامع‌تری نسبت به فرایندهای مالی و ارائه دقیق‌تر گزارش‌های مالی ایجاد می‌نماید.

https://www.iitasa.org.ir/article_228498_fb96dd35e2bfa530b0cc587db36bec88.pdf

انجمن حسابرسی فناوری اطلاعات ایران حسابرسی سیستم‌ها و فناوری اطلاعات 3115-8773 1 1 2025 06 22 Risk Assessment in Mega IT Projects Using Fuzzy Logic and Interdependency Modeling ارزیابی ریسک در پروژه‌های کلان فناوری اطلاعات با استفاده از منطق فازی و مدل‌سازی وابستگی‌های متقابل 176 200 230267 10.22034/jista.2025.543458.1060 FA آمنه خدیور دانشیار، گروه مدیریت، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران 0000-0003-4620-1409 فاطمه عباسی استادیار، گروه مدیریت صنعتی و مدیریت فناوری اطلاعات، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2025 07 26 Mega IT project consist of multiple interrelated projects managed in a coordinated manner throughout the program lifecycle. While program management aligns efforts across projects, it does not directly manage individual ones. One of the key reasons for failure in such programs is the lack of attention to comprehensive risk management. Risks in IT programs are often interdependent, and their cumulative impact can significantly affect program outcomes. This study introduces a methodology for assessing program-level risks by incorporating inter-risk dependencies and uncertainty through fuzzy logic. A multi-level risk classification is proposed, covering project-level, program-level, and aggregate strategic risks. The methodology integrates Decision Structure Matrix (DSM), fuzzy hierarchical analysis, and Shannon entropy to capture expert judgment and quantify risk weights. he proposed framework was implemented in a modernization project within the Iranian Customs Administration, demonstrating its practical effectiveness in prioritizing risks and enhancing strategic decision-making. The results revealed that environmental risks—those beyond the organization's direct control—were the most critical. This research provides a structured approach for IT program managers to evaluate and rank risks under uncertainty, offering a tool for improving program resilience and success. کلان پروژه های فناوری اطلاعات شامل مجموعه‌ای از پروژه‌های مرتبط هستند که در طول چرخه عمر برنامه به‌صورت هماهنگ مدیریت می‌شوند. اگرچه مدیریت برنامه تلاش‌ها را در میان پروژه‌ها هم‌راستا می‌کند، اما به‌طور مستقیم مدیریت پروژه‌های منفرد را بر عهده ندارد. یکی از دلایل اصلی شکست در چنین برنامه‌هایی، بی‌توجهی به مدیریت جامع ریسک است. ریسک‌ها در برنامه‌های فناوری اطلاعات اغلب به‌صورت وابسته به یکدیگر هستند و تأثیر تجمعی آن‌ها می‌تواند به‌طور قابل‌توجهی بر نتایج برنامه اثر بگذارد. این مطالعه، روشی برای ارزیابی ریسک‌های سطح برنامه ارائه می‌دهد که وابستگی‌های بین ریسک‌ها و عدم قطعیت را از طریق منطق فازی در نظر می‌گیرد. در این روش، یک طبقه‌بندی چندسطحی از ریسک‌ها پیشنهاد شده است که شامل ریسک‌های سطح پروژه، سطح برنامه و ریسک‌های راهبردی تجمیعی می‌شود. این روش‌شناسی، با بهره‌گیری از ماتریس ساختار تصمیم‌گیری، تحلیل سلسله‌مراتبی فازی و آنتروپی شانون، قضاوت کارشناسان را دریافت کرده و وزن ریسک‌ها را به‌صورت کمّی محاسبه می‌کند. چارچوب پیشنهادی در یک پروژه مدرن‌سازی در گمرک ایران پیاده‌سازی شد و اثربخشی عملی آن در اولویت‌بندی ریسک‌ها و بهبود تصمیم‌گیری‌های راهبردی را نشان داد. نتایج این پروژه نشان داد که ریسک‌های محیطی—که خارج از کنترل مستقیم سازمان هستند—بحرانی‌ترین نوع ریسک محسوب می‌شوند. این پژوهش، رویکردی ساختاریافته برای مدیران برنامه‌های فناوری اطلاعات فراهم می‌کند تا بتوانند ریسک‌ها را در شرایط عدم قطعیت ارزیابی و رتبه‌بندی کنند و ابزاری برای افزایش تاب‌آوری و موفقیت برنامه‌ها ارائه می‌دهد.

https://www.iitasa.org.ir/article_230267_2376bfd1fca798d464c288217229b304.pdf

انجمن حسابرسی فناوری اطلاعات ایران حسابرسی سیستم‌ها و فناوری اطلاعات 3115-8773 1 1 2025 06 22 Transformation of Auditing through Robotic Process Automation تحول حسابرسی با فناوری خودکارسازی فرایند رباتیک 201 225 228289 10.22034/jista.2025.528273.1049 FA عفت اکرمی مقدم گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران کاوه پرندین گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0002-6798-5102 Journal Article 2025 06 04 Recent advancements in digital technology have ushered in the emergence of Robotic Process Automation within the field of auditing. This technology enhances the efficiency and accuracy of auditing operations by automating repetitive and time-consuming tasks, thereby shifting the role of auditors from routine activities to more analytical and strategic functions. The aim of this study is to investigate the impacts of Robotic Process Automation on auditing. By examining scholarly resources from 2013 to 2025, including research articles and technological documentation, the findings of the research clearly indicate that RPA leads to significant improvements in operational efficiency, accuracy, and consistency in auditing processes through the automation of repetitive tasks. Furthermore, the results substantiate the notion that RPA acts as a key driver in shaping the future of auditing by enhancing productivity, reducing errors, and increasing compliance with regulations. This technology enables auditors to focus on strategic analyses rather than mundane tasks. However, challenges such as the complexity of integration with existing systems, workforce resistance, and security concerns have impacted its widespread adoption. It is anticipated that the integration of RPA with artificial intelligence and machine learning will enhance capabilities such as financial forecasting and intelligent decision-making. تحولات اخیر در فناوری دیجیتال، ظهور خودکارسازی فرایند رباتیک را در حوزه حسابرسی و حسابرسی به همراه داشته است. این فناوری با خودکارسازی وظایف تکراری و زمانبر، نه تنها کارایی و دقت عملیات حسابرسی را افزایش داده، بلکه نقش حسابرسان را از فعالیت‌های روزمره به سمت وظایف تحلیلی و راهبردی سوق می‌دهد. هدف این پژوهش بررسی تأثیرات خودکارسازی فرایند رباتیک بر حسابرسی می‌باشد. با بررسی منابع علمی(2025–2013) شامل مقالات پژوهشی و مستندات فناوری، یافته‌های تحقیق به‌روشنی نشان می‌دهد که خودکارسازی فرآیندهای رباتیک، از طریق خودکارسازی وظایف تکراری، به بهبود قابل توجهی در کارایی عملیاتی، دقت و سازگاری در فرآیندهای حسابرسی منجر می‌شود. افزون بر این، نتایج به‌دست‌آمده گواهی بر این واقعیت است که خودکارسازی فرآیندهای رباتیک به‌عنوان عامل کلیدی در شکل‌دهی به آینده حسابرسی، با ارتقای بهره‌وری، کاهش خطاها و افزایش تطابق با مقررات، شناخته می‌شود. این فناوری، حسابرسان را قادر می‌سازد تا به جای پرداختن به امور روزمره، بر تحلیل‌های راهبردی متمرکز شوند. با این حال، چالش‌هایی نظیر پیچیدگی ادغام با سیستم‌های موجود، مقاومت نیروی کار و مسائل امنیتی، پذیرش گسترده‌ی آن را تحت تأثیر قرار داده است. پیش‌بینی می‌شود که تلفیق خودکارسازی فرایند رباتیک با هوش مصنوعی و یادگیری ماشین، قابلیت‌هایی مانند پیش‌بینی مالی و تصمیم‌گیری هوشمند را ارتقا دهد.

https://www.iitasa.org.ir/article_228289_4c9d6c4adbea75657739db19b7dcf4a0.pdf

انجمن حسابرسی فناوری اطلاعات ایران حسابرسی سیستم‌ها و فناوری اطلاعات 3115-8773 1 1 2025 06 22 The Role of Blockchain Technology in Accounting and Auditing نقش فناوری بلاکچین در حسابداری و حسابرسی 226 256 228500 10.22034/jista.2025.541245.1059 FA رضیه علی خانی دانشیار گروه حسابداری، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران جواد عطایی دانشجوی دکتری حسابداری، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران Journal Article 2025 01 26 Blockchain technology، as a transformative innovation in various fields، especially in accounting and financial reporting، has high potential for improving transparency، operational efficiency، process security، and the ability to record immutable information. This system، due to its unique features، can help reduce information asymmetry and increase trust in the ecosystem. The aim of this article is to explain the role of blockchain technology in accounting and financial reporting. This article examines the concepts and structure of blockchain and its impact on accounting. The use of smart contracts in accounting and auditing is discussed، and the benefits resulting from the use of blockchain-based financial reporting are highlighted. Blockchain can improve transparency and reduce financial reporting costs، but it also requires initial investments and compliance with legal and regulatory requirements. This article suggests that integrating blockchain with existing systems can lead to significant improvements in accounting and auditing. This article clearly shows that blockchain technology can act as a transformative factor in accounting and auditing، helping to create a more transparent and efficient financial ecosystem. فناوری بلاک‌چین به عنوان نوآوری تحول‌آفرین، به ویژه در حسابداری و گزارشگری مالی، توانایی بالایی برای بهبود شفافیت، کارایی و امنیت فرآیندها دارد و می‌تواند به کاهش تقلب و افزایش اعتماد در اکوسیستم مالی کمک کند. هدف این مقاله، تبیین نقش فناوری بلاکچین در حسابداری و حسابرسی و نوآوری در گزارش های مالی می‌باشد که به بررسی مفاهیم و ساختار بلاک‌چین، تکامل آن و تأثیر آن بر حسابداری و حسابرسی، استفاده از قراردادهای هوشمند در حسابرسی، چالش‌ها و فرصت‌های ناشی از آن می پردازد. پیاده‌سازی سیستم‌های صورت‌های مالی مبتنی بر بلاک‌چین می‌تواند منجر به بهبود شفافیت و کاهش تقلب در گزارشگری مالی شود، اما نیاز به سرمایه‌گذاری‌های اولیه و انطباق با الزامات قانونی و نظارتی نیز وجود دارد. این مقاله همچنین به چالش‌های مقیاس‌پذیری و نیاز به ادغام بلاک‌چین با سیستم‌های مالی موجود اشاره و نیاز به به‌روزرسانی برنامه‌های آموزشی برای حرفه‌ای‌ها مورد تأکید قرار می‌گیرد. این مقاله به وضوح نشان می‌دهد که فناوری بلاک‌چین می‌تواند به عنوان عاملی تحول‌آفرین در حسابداری و حسابرسی به ایجاد اکوسیستم مالی شفاف‌تر و کارآمدتر کمک نماید.

https://www.iitasa.org.ir/article_228500_1a5533bbc5351462208f66d5badcd0f4.pdf

انجمن حسابرسی فناوری اطلاعات ایران حسابرسی سیستم‌ها و فناوری اطلاعات 3115-8773 1 1 2025 06 22 The Role of Robotic Processes in the Transformation of Auditing: An Examination of Robotic Process Automation and Its Impact on Efficiency and Employment in Auditing نقش فرایندهای رباتیک در تحول حسابرسی: بررسی فرایند رباتیک و تأثیر آن بر کارایی و اشتغال در حسابرسی 257 283 228290 10.22034/jista.2025.529864.1054 FA حسنعلی اخلاقی گروه مدیریت و حسابداری، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران (نویسنده مسئول) Journal Article 2025 06 11 With the rapid advancements in technology, particularly in the realm of automation and robotics, auditing processes have undergone significant transformations. These changes have not only impacted the efficiency and accuracy of auditing processes but have also raised concerns about the future of jobs and the necessary skills in this field. This research examines the effects of robotic process automation on auditing and seeks to answer the question of how these technologies can assist in improving auditing processes while also presenting certain challenges. The findings indicate that robotic process automation enables auditors to focus on deeper analyses and risk assessments by reducing the time and costs associated with repetitive tasks. Additionally, this technology can enhance accuracy in information processing and facilitate real-time monitoring of operations. However, these advancements also bring challenges, including the reduction of traditional jobs and the changing nature of job roles. This necessitates a reconsideration of the structure of auditing teams and the development of new training programs to enhance human skills in this domain. Ultimately, based on the findings, it can be concluded that robotic process automation not only contributes to improved efficiency and accuracy in auditing but also necessitates fundamental changes in job structures and required skills. The creation of a “smart auditor”, which combines human judgment with advanced algorithms, could provide an appropriate response to these challenges. با پیشرفت‌های سریع فناوری، به‌ویژه در حوزه سیستم‌های خودکار و رباتیک، فرایندهای حسابرسی دستخوش تحولاتی چشمگیر شده‌اند. این تغییرات نه تنها بر افزایش کارایی و دقت فرایندهای حسابرسی تأثیر گذاشته‌اند، بلکه نگرانی‌هایی را نیز درباره آینده مشاغل و مهارت‌های لازم در این حوزه به همراه داشته‌اند. این پژوهش به بررسی تأثیرات خودکارسازی فرایندهای رباتیک بر حسابرسی می‌پردازد و به دنبال پاسخ به این سؤال است که چگونه این فناوری‌ها می‌توانند به بهبود فرایندهای حسابرسی کمک کنند و در عین حال چه چالش‌هایی را به همراه دارند. نتایج پژوهش نشان می‌دهند که خودکارسازی فرایندهای رباتیک با کاهش زمان و هزینه‌های مرتبط با فعالیت‌های تکراری، به حسابرسان این امکان را می‌دهد که بر تحلیل‌های عمیق‌تر و سنجش ریسک متمرکز شوند. همچنین، این فناوری می‌تواند به افزایش دقت در پردازش اطلاعات و پایش لحظه‌ای عملیات کمک کند. اما در عین حال، این تحولات چالش‌هایی از جمله کاهش مشاغل سنتی و تغییر ماهیت نقش‌های شغلی را به همراه دارند. این امر نیازمند بازنگری در ساختار تیم‌های حسابرسی و تدوین برنامه‌های آموزشی جدید برای ارتقای مهارت‌های انسانی در این حوزه است. در پایان، با توجه به یافته‌ها، می‌توان گفت که خودکارسازی فرایندهای رباتیک نه تنها به بهبود کارایی و دقت در حسابرسی کمک می‌کند، بلکه نیاز به تغییرات اساسی در ساختارهای شغلی و مهارت‌های مورد نیاز را نیز مطرح می‌سازد. ایجاد «حسابرس هوشمند» که ترکیبی از قضاوت انسانی و الگوریتم‌های پیشرفته باشد، می‌تواند پاسخ مناسبی به این چالش‌ها باشد.

https://www.iitasa.org.ir/article_228290_daa59ad5fb0ae9b4791bfe09670adb16.pdf

انجمن حسابرسی فناوری اطلاعات ایران حسابرسی سیستم‌ها و فناوری اطلاعات 3115-8773 1 1 2025 06 22 The Ethical Implications of Adopting Artificial Intelligence (AI) in Financial Decision-Making پیامدهای اخلاقی پذیرش هوش مصنوعی در تصمیم‌گیری‌های مالی 284 301 229028 10.22034/jista.2025.509536.1032 FA مریم رهنما دانشجو دکتری حسابداری.، دانشکده مدیریت ، دانشگاه تهران ، تهران، ایران حمیدرضا رفعتی دانشجو دکتری حسابداری.، دانشکده مدیریت ، دانشگاه تهران ، تهران، ایران Journal Article 2025 03 01 The integration of Artificial Intelligence (AI) in the financial sector has raised ethical concerns that require attention. This research aims to analyze the ethical implications of AI usage in financial decision-making. The paper emphasizes the need for an ethical framework to ensure the fair and trustworthy deployment of AI, addressing issues such as algorithmic bias, transparency, and regulatory compliance regarding fairness, accountability, and transparency. A comprehensive ethical framework is proposed to manage these challenges and responsibly leverage AI in the financial sector, including tackling algorithmic bias, promoting transparency, and ensuring compliance with regulations that protect fairness, accountability, and public trust. This paper examines the complex relationship between AI innovations and ethical integrity in the financial sector by combining research and empirical evidence. It proposes a practical and comprehensive ethical framework, including clear guidelines, governance structures, regular audits, and stakeholder collaboration. The goal of this framework is to harness the potential of AI while minimizing its negative impacts and unintended consequences. This study serves as a valuable resource for policymakers, professionals, researchers, and other stakeholders, contributing to informed discussions, evidence-based decision-making, and the development of best practices for the responsible integration of AI in the financial sector. Ultimately, the aim is to ensure fairness, transparency, and accountability while maximizing the benefits of AI for both the financial sector and society. ادغام هوش مصنوعی در بخش مالی، نگرانی‌هایی اخلاقی را به وجود آورده است که نیاز به رسیدگی دارند. هدف این تحقیق، تحلیل پیامدهای اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی در تصمیم‌گیری‌های مالی است. مقاله، بر لزوم ایجاد یک چارچوب اخلاقی برای تضمین استقرار منصفانه و قابل‌اعتماد هوش مصنوعی تأکید دارد و به مسائلی مانند سوگیری الگوریتمی، شفافیت و رعایت مقررات عدالت و پاسخ‌گویی پرداخته است. همچنین، یک چارچوب اخلاقی جامع برای مدیریت این چالش‌ها و بهره‌برداری مسئولانه از هوش مصنوعی در بخش مالی پیشنهاد می‌شود؛ از جمله نیاز به مقابله با سوگیری الگوریتمی، ترویج شفافیت و قابل توضیح بودن در سیستم‌های هوش مصنوعی و رعایت مقرراتی که از عدالت، پاسخ‌گویی و اعتماد عمومی محافظت می‌کند. این مقاله با ترکیب تحقیقات و شواهد تجربی، رابطه پیچیده بین نوآوری‌های هوش مصنوعی و یکپارچگی اخلاقی در بخش مالی را مورد بررسی قرار می‌دهد. مقاله، چارچوب اخلاقی عملی و جامعی را برای مقابله با این مسائل پیشنهاد می‌کند که شامل دستورالعمل‌های روشن، ساختارهای حکومتی، ممیزی‌های منظم و همکاری میان ذی‌نفعان است. هدف این چارچوب این است که از توان هوش مصنوعی بهره‌برداری کند و در عین حال تأثیرات منفی و پیامدهای ناخواسته آن را به حداقل برساند. این مطالعه، منبعی ارزشمند برای سیاست‌گذاران، متخصصان حرفه، محققان و سایر ذی‌نفعان است که به تسهیل بحث‌های آگاهانه، تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد و توسعه بهترین شیوه‌ها برای ادغام مسئولانه هوش مصنوعی در بخش مالی کمک می‌کند. هدف نهایی این است که عدالت، شفافیت و پاسخ‌گویی تضمین شود و در عین حال از مزایای هوش مصنوعی برای بخش مالی و جامعه بهره‌برداری شود.

https://www.iitasa.org.ir/article_229028_50fbccb1d90ad0073f52ec277efaedad.pdf